Opis
Sudafed Xylospray to zaawansowany, miejscowy produkt leczniczy z grupy pochodnych imidazoliny, zaliczany do bezpośrednich sympatykomimetyków. Aplikacja leku w formie mikromgławicy z atomizera zapewnia równomierne pokrycie nabłonka migawkowego. Wiązanie się ksylometazoliny z receptorami alfa-1 oraz alfa-2 adrenergicznymi w warstwie podśluzówkowej nosa indukuje szybki, silny skurcz mięśni gładkich naczyń żylnych, co drastycznie zmniejsza objętość krwi przepływającej przez sploty jamiste małżowin nosowych. Dodatkowo, w aspekcie neurofarmakologicznym, przedłużona ekspozycja na ten lek (nieprzerwanie powyżej 7 dni) prowadzi do zjawiska tachyfilaksji oraz internalizacji (fizycznego zmniejszenia liczby) receptorów adrenergicznych na powierzchni błon komórkowych. Skutkuje to tzw. efektem z odbicia (rebound congestion), czyli polekowym, wtórnym i niezwykle trudnym do wyleczenia przerostowym obrzękiem błony śluzowej, wymagającym niekiedy interwencji za pomocą sterydów donosowych. Przy prawidłowym, krótkotrwałym dawkowaniu ogólnoustrojowa absorpcja ksylometazoliny jest klinicznie nieistotna. Niemniej, w przypadku uszkodzonej śluzówki lub masywnego przedawkowania, lek wchłania się do krwiobiegu, gdzie metabolizowany jest przez układ enzymatyczny wątroby i może wykazywać niepożądane działanie ogólnoustrojowe (wzrost ciśnienia krwi, tachykardia), ponieważ potrafi przenikać barierę krew-mózg w ilościach wywołujących pobudzenie ośrodkowe.
Wskazania i działanie
Farmakoterapia preparatem Sudafed Xylospray jest medycznie wysoce wskazana w doraźnym zwalczaniu dolegliwości takich jak:- Stany zapalne nosa i zatok: Ostry nieżyt nosa o etiologii wirusowej lub bakteryjnej (przeziębienie), alergiczny nieżyt nosa (w fazie ostrego przekrwienia) oraz ostre lub zaostrzone przewlekłe zapalenie zatok przynosowych (ułatwienie drenażu zalegającej wydzieliny).
- Zapalenie ucha środkowego: Wspomagająco w otolaryngologii w celu udrożnienia trąbki słuchowej (Eustachiusza) u pacjentów z zapaleniem ucha środkowego przebiegającym z obrzękiem nosogardzieli.
Lek działa miejscowo poprzez ingerencję w układ nerwowy współczulny:- Obkurczanie naczyń (Wazokonstrukcja): Ksylometazolina naśladuje działanie naturalnej adrenaliny i noradrenaliny. Zmusza naczynia krwionośne w nosie do gwałtownego obkurczenia się. Powoduje to natychmiastowe zmniejszenie przekrwienia, zatrzymanie wysięku osocza z naczyń do jamy nosowej i drastyczne zmniejszenie grubości obrzękniętej śluzówki.
- Przywrócenie drożności: Fizyczne zmniejszenie obrzęku otwiera ujścia zatok przynosowych, umożliwiając ewakuację zalegającej w nich ropnej lub śluzowej wydzieliny oraz przywraca fizjologiczny przepływ powietrza przez przewody nosowe już w ciągu 5 do 10 minut od aplikacji, utrzymując ten efekt nawet do 10 godzin.
Dawkowanie
Leki z grupy sympatykomimetyków wymagają ścisłego reżimu czasowego w celu uniknięcia uzależnienia śluzówki:- Dawkowanie dla dorosłych i dzieci (powyżej 6. roku życia):
- Aplikować 1 dawkę do każdego otworu nosowego.
- Czynność tę można powtarzać w razie potrzeby, jednak nie częściej niż 3 razy na dobę (co około 8-10 godzin).
- Technika przyjmowania:
- Przed użyciem należy delikatnie wydmuchać nos.
- Podczas aplikacji pojemnik należy trzymać pionowo, wprowadzając końcówkę do nozdrza. W momencie naciskania pompki pacjent powinien wykonać lekki wdech przez nos. Ze względów higienicznych i epidemiologicznych jedno opakowanie leku powinno być używane tylko przez jedną osobę.
- Czas trwania terapii:
- Leku bezwzględnie nie wolno stosować dłużej niż przez 5 do maksymalnie 7 dni. Zbyt długie stosowanie prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń nabłonka rzęskowego.
Przeciwwskazania
Aby wykluczyć niebezpieczeństwo wystąpienia ciężkich zaburzeń naczyniowych i destrukcji nabłonka, zdecydowanie odradza się stosowania preparatu w następujących stanach:- Zanikowy nieżyt nosa (Rhinitis sicca): Przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa przebiegające z wysychaniem i tworzeniem strupów. Ksylometazolina całkowicie zahamowałaby resztkowe ukrwienie i zniszczyła śluzówkę.
- Zabiegi neurochirurgiczne: Stan po przezklinowym usunięciu przysadki mózgowej (hipofizektomia) lub innych zabiegach chirurgicznych odsłaniających oponę twardą.
- Jaskra: Jaskra z wąskim kątem przesączania (ryzyko nagłego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego).
- Nadwrażliwość: Zdiagnozowana alergia na ksylometazolinę lub środki konserwujące (chlorek benzalkoniowy).
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Pacjenci stosujący krople obkurczające muszą kontrolować ogólnoustrojowe czynniki ryzyka:- Choroby układu krążenia i endokrynologiczne: Wchłonięcie leku do krwiobiegu wywołuje efekt ogólnoustrojowy. Pacjenci cierpiący na chorobę niedokrwienną serca, arytmię, ciężkie nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, cukrzycę oraz przerost gruczołu krokowego zdecydowanie powinni stosować ten preparat z najwyższą ostrożnością, ponieważ ksylometazolina może zaostrzyć przebieg tych schorzeń.
- Leki antydepresyjne: Łączenie ksylometazoliny z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) lub trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi grozi wystąpieniem niebezpiecznego przełomu nadciśnieniowego.
- Kobiety w ciąży: Leki obkurczające naczynia krwionośne wykazują potencjał do obkurczania również naczyń łożyska, co stwarza ryzyko niedotlenienia płodu. Ze względu na brak rozległych badań klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo systemowe, stosowanie aerozolu Sudafed Xylospray w okresie ciąży jest zdecydowanie odradzane w ramach samoleczenia i wymaga uprzedniej konsultacji z lekarzem ginekologiem-położnikiem.
- Matki karmiące piersią: W medycynie brakuje danych określających, w jakim stopniu ksylometazolina przenika do mleka ludzkiego. Ze względu na ryzyko wystąpienia objawów sercowo-naczyniowych u niemowlęcia, stosowanie tego preparatu w okresie laktacji nie jest zalecane.
- Dzieci (wytyczne wiekowe): Stężenie 1 mg/ml (0,1%) jest toksykologicznie zbyt silne dla rozwijającego się układu naczyniowego i nerwowego małego dziecka. Przedawkowanie u niemowląt może prowadzić do skrajnego zahamowania ośrodkowego układu nerwowego (spowolnienie oddechu, śpiączka). Z tego powodu podawanie tej wersji preparatu dzieciom przed ukończeniem 6. roku życia jest bezwzględnie przeciwwskazane. Dla dzieci w wieku 2-6 lat przeznaczone są specjalne, o połowę słabsze roztwory (0,5 mg/ml).
Działania niepożądane
Przy krótkotrwałym stosowaniu zgodnie z ulotką preparat jest dobrze tolerowany. Skutki uboczne wynikają najczęściej z miejscowego wysuszenia lub przekroczenia czasu terapii:- Zaburzenia układu oddechowego (często): Kłucie, pieczenie i uczucie suchości w nosie i gardle. Kichanie natychmiast po aplikacji. Przy stosowaniu powyżej 7 dni występuje katar polekowy (wtórne, potężne przekrwienie i obrzęk śluzówki).
- Zaburzenia układu nerwowego (rzadko): Bóle głowy, bezsenność, drżenia mięśniowe (wynikające z przeniknięcia leku do ośrodkowego układu nerwowego).
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe (rzadko): Kołatanie serca (tachykardia), podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi.
Przechowywanie
Aby utrzymać sterylność roztworu i stabilność chemiczną ksylometazoliny:- Przechowywać zawsze w oryginalnej, szczelnie zamkniętej butelce w pozycji pionowej.
- Temperatura w miejscu przechowywania nie powinna przekraczać 25°C.
- Lek należy umieścić bezpiecznie, w zamykanej domowej apteczce, bezwzględnie poza zasięgiem i wzrokiem dzieci. Z uwagi na obecność konserwantów, po pierwszym otwarciu butelki lek należy zużyć w terminie podanym przez producenta w ulotce (zwykle nie dłużej niż 12 tygodni).
Składniki
1 ml roztworu zawiera 1 mg ksylometazoliny chlorowodorku oraz substancje pomocnicze: benzalkoniowy chlorek, roztwór, sorbitol ciekły 70 % niekrystalizujący, sodu chlorek, sodu diwodorofosforan dwuwodny, disodu fosforan dwuwodny, disodu edetynian, woda oczyszczona
Adres producenta
McNeil Healthcare (Ireland) Limited
Office 5, 6 & 7, Block 5 High Street,
Tallaght Dublin 24,
D24 YK8N,
Irlandia
