Fizjologia problemu: dlaczego skóra staje się szorstka i pęka?
Skuteczna walka z przesuszeniem wymaga zrozumienia budowy naszej skóry oraz mechanizmów, które odpowiadają za utrzymanie w niej prawidłowego poziomu nawilżenia.
Uszkodzenie bariery hydrolipidowej i zjawisko TEWL
Zewnętrzna warstwa naskórka (warstwa rogowa) pokryta jest naturalnym płaszczem hydrolipidowym, składającym się z potu, sebum i lipidów. Działa on jak ochronna tarcza. Kiedy ulega uszkodzeniu, na przykład pod wpływem silnych mydeł, skóra traci swoją szczelność. Dochodzi wtedy do zjawiska określanego w dermatologii jako
TEWL (Transepidermal Water Loss) – transepidermalnej ucieczki wody. Woda błyskawicznie odparowuje z głębszych warstw tkanek do otoczenia, pozostawiając skórę bezbronną, matową i podatną na podrażnienia.
Atopowe zapalenie skóry (AZS) a przewlekła suchość
W wielu przypadkach ekstremalna suchość jest objawem chorób takich jak atopowe zapalenie skóry (AZS) czy łuszczyca. W przebiegu AZS występuje genetyczny defekt w produkcji filagryny – białka kluczowego dla spajania komórek naskórka. Skóra atopowa jest z natury "dziurawa" i nie potrafi samodzielnie zatrzymać wilgoci, przez co wymaga nieustannego, specjalistycznego powlekania z zewnątrz i unikania substancji potencjalnie alergizujących (zapachów, barwników).
Składniki aktywne w aptece: od powlekania po głęboką odnowę
Wybierając preparaty apteczne, musimy rozróżnić ich status prawny oraz mechanizm działania. Pozwala to na stworzenie bezpiecznej, dwutorowej kuracji.
Wsparcie od wewnątrz: suplementy diety a leki (OTC)
Często suchość skóry jest wynikiem niedoborów żywieniowych. W takich sytuacjach pomocne okazują się
suplementy diety bogate w kwasy Omega-3, Omega-6, olej z wiesiołka czy ogórecznika. Suplementy te służą wzbogaceniu codziennej diety i wspieraniu naturalnych procesów fizjologicznych, jednak należy pamiętać, że nie wykazują właściwości leczniczych i nie zaleczą pękających ran. Do łagodzenia nasilonych stanów chorobowych przeznaczone są przebadane
leki bez recepty (OTC), takie jak maści z wysokimi dawkami witaminy A, maści alantoinowe czy słabe kortykosteroidy (np. hydrokortyzon), które wykazują klinicznie udowodnione działanie przeciwzapalne i regenerujące tkanki.
Emolienty, ceramidy i fizjologiczne lipidy
Podstawą codziennej pielęgnacji (w formie dermokosmetyków) są
emolienty. To preparaty, których zadaniem jest natłuszczenie skóry i utworzenie na jej powierzchni okluzyjnego (nieprzepuszczalnego) filmu. Najbardziej pożądanymi składnikami w tego typu kremach są
ceramidy. Działają one jak cement międzykomórkowy, który wbudowuje się w ubytki naskórka i fizycznie go uszczelnia. Ważną rolę odgrywa również masło shea, skwalan oraz naturalne oleje roślinne (np. olej makadamia czy migdałowy).
Mocznik i kwas hialuronowy, czyli wiązanie wody
Samo natłuszczenie to czasem za mało – skórę trzeba najpierw nawodnić. Do tego służą humektanty, z których najskuteczniejszym jest
mocznik (Urea). W niższych stężeniach (do 10%) doskonale wiąże cząsteczki wody w warstwie rogowej naskórka, przynosząc ogromną ulgę. Niezastąpiony jest również
kwas hialuronowy, d-pantenol (prowitamina B5) oraz gliceryna.
Domowy protokół pielęgnacyjny: zasady bezpiecznego mycia
Pielęgnacja bardzo suchej skóry wymaga zmiany nawyków, ponieważ to właśnie w łazience najczęściej dochodzi do największych uszkodzeń bariery hydrolipidowej.
- Zasada 3 minut: Po wyjściu spod prysznica lub z wanny, skóra powinna zostać posmarowana balsamem nawilżającym lub emolientem w ciągu maksymalnie 3 minut. Ciało po kąpieli jest rozgrzane, a pory rozszerzone, co gwarantuje najwyższą przenikalność substancji aktywnych, zanim wilgoć zdąży z niego odparować.
- Unikanie gorącej wody: Gorące, długie kąpiele to największy wróg skóry suchej. Woda powinna być letnia (zbliżona do temperatury ciała), a sam czas mycia skrócony do kilku, maksymalnie kilkunastu minut.
- Porzucenie gąbek i szorstkich ręczników: Tarcie mechaniczne uszkadza i tak już cienki naskórek. Do mycia używamy wyłącznie dłoni, a ręcznikiem po kąpieli należy jedynie delikatnie osuszać (przykładać do skóry), rezygnując z agresywnego wycierania.
- Oleje i emulsje zamiast mydła w kostce: Należy całkowicie wyeliminować tradycyjne mydła, których zasadowe pH niszczy kwaśny odczyn skóry. Zamiast nich wybieramy dermokosmetyczne emulsje, żele syndetowe (bez mydła) oraz olejki myjące, które pielęgnują ciało już na etapie oczyszczania.
