Nerki to niezwykle ważne narządy, które są odpowiedzialne za filtrowanie krwi i produkowanie moczu, by ułatwić w ten sposób wydalanie zbędnych produktów przemiany materii z organizmu. Jeśli chorują nerki, cały nasz organizm stoi przed poważnym wyzwaniem. Zapalenie nerek to choroba, która może mieć zróżnicowane podłoże i dotyczyć różnych części tego narządu. Jakie wyróżnia się rodzaje zapalenia nerek i jak wygląda leczenie zapalenia nerek w ciąży?

Jak pracują nerki?

Nerki to parzysty narząd ulokowany w przestrzeni zaotrzewnowej jamy brzusznej, który stanowi integralną część układu moczowego. Znajdziemy je po obu stronach kręgosłupa, na wysokości ograniczonej przez dwa ostatnie kręgi piersiowe oraz trzy pierwsze kręgi lędźwiowe. Co ciekawe, lewa nerka zlokalizowana jest nieco wyżej niż prawa.

Nerki często nazywane są filtrem całego organizmu, co wynika z faktu, że przyczyniają się do produkcji moczu, biorą udział w produkcji i dezaktywacji niektórych hormonów i co najważniejsze – odpowiadają za utrzymanie homeostazy w całym organizmie poprzez regulację objętości krążącej w nim krwi. Co więcej, nerki regulują również ciśnienie tętnicze krwi, wydzielają aktywną formę witaminy D, a także nieustannie kontrolują stan gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Tak ważna rola nerek sprawia jednak, że jak żaden inny narząd są one bardzo narażone na działanie toksyn, a co za tym idzie – na choroby, takie jak m.in. zapalenie nerek.

Zapalenie nerek – przyczyny

Każdego dnia nasze nerki przetwarzają od 120 do 150 litrów krwi, a także usuwają wraz z moczem do 2 litrów zbędnych produktów przemiany materii oraz nadmiaru wody. W sytuacji, gdy w organizmie rozwija się stan zapalny nerek, ich praca zostaje mocno zaburzona. Ważne w tym momencie jest szybkie postawienie diagnozy i wdrożenie leczenia, by uniknąć sytuacji, w której dojdzie do niewydolności nerek. Istnieje wiele rodzajów zapalenia nerek, a każdy z nich może mieć zupełnie inne podłoże.

Wśród głównych przyczyn zapalenia nerek zalicza się jednak:

  • predyspozycje genetyczne;
  • niektóre infekcje, jak np. HIV oraz wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C;
  • przyjmowanie leków w zbyt dużych ilościach, np. leków przeciwbólowych, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLP), leków moczopędnych oraz niektórych antybiotyków;

Zapalenie nerek – rodzaje

Każdy z rodzajów zapalenia nerek wiąże się z nieco odmiennym mechanizmem powstawania choroby. Co więcej, nieprawidłowości w funkcjonowaniu tego narządu mogą obejmować różne struktury nerek, co również ma wpływ na fakt, że wyróżnia się wiele jednostek chorobowych związanych z nerkami. Do tych występujących najczęściej zalicza się:

  • kłębuszkowe zapalenie nerek – jest to duża grupa różnych chorób związanych z kłębuszkami nerkowymi, których przyczyny powstania w wielu przypadkach nie są znane. Proces chorobowy rozpoczyna się zazwyczaj w kłębuszkach nerkowych, gdzie dochodzi do uszkodzeń ich ścian. Jeżeli jest to proces krótkotrwały i nie pozostawia nieprawidłowości w funkcjonowaniu nerek, możemy mówić o ostrym oraz przemijającym kłębuszkowym zapaleniu nerek. Jeżeli natomiast proces zapalny trwa przez długi czas, dochodzi do zwłóknienia kłębuszków i stopniowego upośledzenia zdolności filtracji przez nerki, czyli przewlekłego kłębuszkowego zapalenia nerek;
  • odmiedniczkowe zapalenie nerek – proces zapalny dotyczy przede wszystkim układu kielichowo-miedniczkowego oraz samego miąższu nerek. Za przyczynę odmiedniczkowego zapalenia nerek uważa się zakażenie układu moczowego np. przez bakterie E. Coli, czasami także te z rodzaju Klebsiella, Proteus oraz Enterococcus. Czynnikiem rozwoju tej choroby są także wady układu moczowo-płciowego, przerost prostaty, ciąża, cukrzyca, guzy pęcherza moczowego czy też duża aktywność seksualna. Odmiedniczkowe zapalenie nerek u dzieci pojawia się znacznie częściej niż u dorosłych z uwagi na odmienną budowę anatomiczną maluszków;
  • śródmiąższowe zapalenie nerek – inaczej nazywane także cewkowo-śródmiąższowym zapaleniem nerek to schorzenie, które obejmuje stan zapalny tkanki śródmiąższowej oraz cewki nerkowej. W przebiegu choroby dochodzi do nacieku na tych strukturach przez komórki zapalne, co przyczynia się do zaburzeń prawidłowego funkcjonowania nerek. W dużej mierze choroba ta spowodowana jest przyjmowaniem niektórych grup leków (np. antybiotyki, takie jak ampicylina, cyprofloksacyna, cefalosporyn), zakażeniem ogólnoustrojowym, a także niektórymi chorobami metabolicznymi i autoimmunologicznymi.

Zapalenie nerek – objawy

W zależności od rodzaju choroby, a co za tym idzie przyczyn jej powstania i struktur objętych stanem zapalnym, objawy zapalenia nerek mogą być bardzo zróżnicowane.

Objawy kłębuszkowego zapalenia nerek to:

  • zmiany w moczu – nieprawidłowa barwa związana z obecnością erytrocytów w moczu, a także powstająca na moczu piana, która wynika z obecności białka;
  • ból w lędźwiach (ból pleców przy zapaleniu nerek to częsty objaw sygnalizowany zarówno przez dorosłych, jak i dzieci);
  • obrzęki, głównie w okolicach kostek lub na twarzy;
  • ból głowy;
  • nudności i wymioty;
  • podwyższone ciśnienie tętnicze krwi.

Objawy odmiedniczkowego zapalenia nerek:

  • dyskomfort podczas oddawania moczu (uczucie bólu i pieczenia);
  • częste oddawanie mniejszych ilości moczu;
  • parcie na pęcherz, któremu towarzyszą dolegliwości bólowe;
  • wysoka gorączka i dreszcze;
  • nudności i wymioty;
  • ból pleców w okolicy lędźwiowej kręgosłupa.

Objawy śródmiąższowego zapalenia nerek:

  • ból pleców w okolicy lędźwiowej kręgosłupa;
  • gorączka lub stan podgorączkowy;
  • częste oddawanie mniejszych ilości moczu;
  • wysypka na skórze;
  • bóle kostno-stawowe.

Warto pamiętać, że objawy, jakie daje chora nerka, nie zawsze pozwalają na postawienie jednoznacznej diagnozy co do rodzaju schorzenia, z jakim boryka się pacjent. Niektóre z powyższych objawów mogą w ogóle nie wystąpić u danej osoby lub mieć zróżnicowane nasilenie.

Zapalenie nerek w ciąży

Ból nerek podczas ciąży jest objawem, który nie powinien być bagatelizowany przez ciężarne – należy go zawsze skonsultować z lekarzem. Może on świadczyć o rozwoju takich schorzeń jak bakteryjne zakażenie układu moczowego, kamica nerkowa lub zapalenie nerek. Czasami jednak zdarza się tak, że rozciąganie się więzadła macicy w trakcie ciąży jest mylnie interpretowane przez kobiety jako ból nerek.

Jednym z najczęściej diagnozowanych stanów zapalnych nerek u kobiet w ciąży jest odmiedniczkowe zapalenie nerek, będące następstwem niewyleczonego, bakteryjnego zakażenia układu moczowego. Choroba ta objawia się:
mocnym bólem w okolicy nerek (najczęściej jest to ból prawej nerki);

  • gorączką powyżej 38°C;
  • nudnościami i wymiotami;
  • dreszczami;
  • bólem podczas oddawania moczu;
  • obecnością bakterii w moczu.

Zapalenie nerek w ciąży wymaga natychmiastowego wdrożenia terapii (w przypadku infekcji bakteryjnej niezbędna jest antybiotykoterapia) – nieleczona choroba może doprowadzić do zagrożenia zdrowia lub życia płodu oraz ciężarnej.

Zapalenie nerek – leczenie

Stan zapalny nerek, który nie jest leczony, może nieść ze sobą wiele poważnych konsekwencji zdrowotnych. W związku z tym tak ważna jest odpowiednia diagnostyka i dobór konkretnej metody leczenia. W zależności od etiologii i rodzaju choroby, lekarz rodzinny, specjalista chorób wewnętrznych lub nefrolog zaleca przyjmowanie odpowiednich antybiotyków, a także leków przeciwbólowych, które złagodzą dolegliwości bólowe. Ważne jest także systematyczne nawadnianie organizmu chorego.

W przypadku, gdy doszło do powikłań w związku z zapaleniem nerek lub istnieje przeszkoda w wydalaniu moczu, konieczne jest wdrożenie leczenia nerkozastępczego (m.in. hemodializy lub dializy otrzewnowej). W skrajnych przypadkach jedynym sposobem na wyleczenie choroby jest przeszczep nerki.

Chcąc zapobiec chorobom nerek, pamiętajmy o regularnym nawadnianiu organizmu, unikaniu przyjmowania leków nefrotoksycznych, a także stałym leczeniu wszelkich chorób przewlekłych (w szczególności nadciśnienia i cukrzycy).

Autor artykułu: mgr farm. Mariusz Kamiński

ZAPYTAJFARMACEUTĘ

Odpowiemy na pytania i wątpliwości

(+48) 85 744 55 97pon-pt 07:00-16:00 sklep@cefarm24.pl