Anemia, inaczej nazywana niedokrwistością, to stan chorobowy, w którym liczba erytrocytów (czerwonych krwinek) lub stężenie zawartej w nich hemoglobiny jest niewystarczające do tego, by krew mogła prawidłowo transportować tlen. Istnieje wiele rodzajów anemii, jednak najczęściej mamy do czynienia z niedokrwistością związaną z niedoborem żelaza. Jakie są przyczyny i objawy anemii, jak wygląda jej leczenie i do czego prowadzi nieleczona anemia?

Anemia – co to?

Anemia (łac. anaemia), inaczej niedokrwistość, należy do najczęstszych chorób hematologicznych (chorób krwi), z jakimi zmagają się zarówno dzieci, jak i dorośli oraz osoby starsze. Stan ten rozwija się w wyniku pewnych zaburzeń dotyczących krwi, do których należą: zbyt niski poziom hemoglobiny, obniżony hematokryt (liczba czerwonych krwinek w stosunku do pozostałych składników krwi) oraz niski poziom erytrocytów (zmniejszona liczba czerwonych krwinek).

W przebiegu niedokrwistości dochodzi do ograniczonej zdolności krwi do transportu tlenu, czego efektem jest niedostateczne utlenowanie tkanek oraz narządów organizmu. W zależności od nasilenia choroby rozróżnia się następujące rodzaje anemii (klasyfikacja wg przebiegu):

  • łagodna – stężenie hemoglobiny oscyluje na poziomie pomiędzy 10 a 12 g/dl u kobiet oraz 10 a 13,5 g/dl u mężczyzn;
  • umiarkowana – stężenie hemoglobiny wynosi od 8-9,9 g/dl;
  • ciężka – stężenie hemoglobiny jest na poziomie od 6,5-7,9 g/dl;
  • zagrażająca życiu – stężenie hemoglobiny jest mniejsze niż 6,5 g/dl.

Warto również dodać, że najczęściej występującą postacią anemii jest ta związana z deficytem żelaza, której możemy zapobiec m.in. poprzez spożywanie produktów bogatych w żelazo, jak np. szpinak, pestki dyni, rośliny strączkowe, mięso oraz brokuły. Znacznie rzadziej spotykamy się z:

  • anemią hemolityczną, która powstaje z rozpadu czerwonych krwinek;
  • anemią megaloblastyczną – wyróżnia się zwiększoną objętością erytrocytów, np. podczas niedoboru witaminy B12;
  • anemią aplastyczną – diagnozuje się spadek poziomu wszystkich rodzajów krwinek na skutek zaniku szpiku kostnego.

W medycynie stosuje się także podział niedokrwistości ze względu na mechanizmy patogenetyczne (np. niedobory) lub wielkość erytrocytów, czyli anemie mikrocytowe, makrocytowe oraz normocytowe.

Żywienie w chorobie - Nutridrink dla dzieci i dorosłych

Żywienie w chorobie - Nutridrink dla dzieci i dorosłych

W czasie choroby organizm zarówno dorosłego, jak i dziecka, jest bardzo osłabiony. Dostarcz mu wartości odżywczych w sposób kompleksowy za pomocą preparatów żywieniowych Nutridrink.
Preparaty żywieniowe Nutridrink

Anemia – przyczyny

Anemia to choroba, która może być wywołana przez różne czynniki, do których zalicza się przede wszystkim:

  • niedobór żelaza w codziennej diecie (niedokrwistość syderopeniczna)
  • ostrą lub przewlekłą utratę krwi (niedokrwistość pokrwotoczna), np. w wyniku urazu, obfitego miesiączkowania lub krwawienia z przewodu pokarmowego;
  • występowanie chorób przewlekłych (niedokrwistość chorób przewlekłych), takich jak m.in. marskość wątroby, celiakia, przewlekła choroba nerek, choroby nowotworowe szpiku, przewlekłe choroby zapalne (reumatoidalne zapalenie stawów lub układowy toczeń rumieniowaty);
  • niedobór takich składników odżywczych jak witamina B12 oraz kwas foliowy (niedokrwistość megaloblastyczna);
  • zbyt szybki rozpad erytrocytów (niedokrwistość hemolityczna), co ma związek m.in. z nieprawidłową budową erytrocytów, reakcją immunologiczną lub zaburzonym procesem syntezy prawidłowej hemoglobiny;
  • upośledzenia w pracy szpiku kostnego (niedokrwistość aplastyczna).

Anemia – objawy

Jak już zostało wcześniej wspomniane, gdy u pacjenta rozwija się niedokrwistość, dochodzi u niego do niedotlenienia komórek ciała, w związku z czym objawy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów anemii są podobne. Pacjenci skarżą się wówczas na następujące dolegliwości:

  • osłabienie organizmu i męczliwość – wielu chorych czuje zmęczenie nawet po krótkim spacerze lub wejściu po schodach;
  • nawracające bóle i zawroty głowy;
  • problemy z koncentracją i skupieniem uwagi – dzieci, które mają anemię, często mają trudności w nauce i przyswajaniu nowych informacji;
  • bladość skóry i błon śluzowych, w tym głównie wnętrza jamy ustnej oraz powiek;
  • pękanie kącików ust, tzw. zajady;
  • kruche i łamliwe paznokcie oraz nadmierne wypadanie włosów;
  • szorstka i sucha skóra;
  • zmiany w wyglądzie języka – jego powierzchnia jest wygładzona;
  • objaw Oslera, czyli niebieski odcień twardówki;
  • tzw. łaknienie spaczone, które pojawia się m.in. w sytuacji, gdy dzieci próbują jeść kredę.

Anemia w ciąży

Anemia w ciąży jest stosunkowo częstym zjawiskiem – mówi się, że nawet 40% przyszłych mam może mieć problem z obniżoną ilością hemoglobiny lub liczbą erytrocytów we krwi. Ma to związek z faktem, że organizm ciężarnej musi wyprodukować 20-30% więcej krwi, by wspomóc tym samym prawidłowy rozwój płodu. W związku z tym zwiększeniu ulega zapotrzebowanie organizmu kobiety na żelazo, witaminę B12 oraz kwas foliowy.

Łagodna niedokrwistość w II i III trymestrze ciąży w większości przypadków nie stanowi powodu do niepokoju. Warto jednak pamiętać, że w cięższym stadium lub w sytuacji, gdy choroba ta nie będzie leczona, anemia w ciąży może doprowadzić do groźnych powikłań, jak np. przedwczesny poród lub urodzenie dziecka z niską masą urodzeniową.

W związku z tym kobiety w ciąży powinny zwracać szczególną uwagę na wszelkie objawy, które mogłyby sugerować rozwój anemii, czyli:

  • nadmierne zmęczenie lub osłabienie;
  • bladość skóry;
  • szybkie bicie serca i zadyszka;
  • problemy ze skupieniem uwagi.

Pamiętajmy, że w początkowej fazie anemia może przebiegać całkowicie bezobjawowo, dlatego też ważne jest, by przyszłe mamy wykonywały regularnie wszystkie zlecone przez lekarza badania krwi.

Szczególnym rodzajem niedokrwistości jest anemia po porodzie, która może wystąpić na skutek utraty nadmiernej ilości krwi podczas porodu i połogu. Jest to z reguły anemia z niedoboru żelaza, dlatego też jej leczenie polega przede wszystkim na suplementacji tego pierwiastka, a w skrajnych przypadkach (np. podczas krwotoku poporodowego) na przetoczeniu krwi.

Anemia – diagnostyka

Jeśli chory zauważył u siebie objawy, które mogłyby sugerować rozwój anemii, w pierwszej kolejności powinien on sprawdzić poziom hemoglobiny we krwi. Jeżeli jest on zbyt niski, zaleca się wykonanie kolejnych badań, czyli:

  • stężenie ferrytyny;
  • stężenie transferyny;
  • stężenie witaminy B12;
  • poziom kwasu foliowego;
  • poziom żelaza we krwi;
  • badanie kału na krew utajoną.

Anemia – leczenie

Leczenie anemii jest uzależnione od jej przyczyny oraz stopnia zaawansowania. Jeśli pacjent zmaga się z niedokrwistością z niedoboru żelaza, konieczne jest zastosowanie diety bogatej w żelazo oraz suplementacji tego pierwiastka. Podobnie wygląda to w przypadku niedoboru witaminy B12 oraz kwasu foliowego.

Co na anemię, gdy jest ona spowodowana chorobą przewlekłą? W takiej sytuacji ważne jest stosowanie leków na tę chorobę, np. jeśli jest to przewlekła choroba nerek, konieczne może być przyjmowanie leku zwanego erytropoetyną, natomiast przy zaburzeniach immunologicznych – leków należących do grupy kortykosteroidów.

W ciężkich postaciach niedokrwistości niezbędne może okazać się przeprowadzenie transfuzji krwi, przeszczepu szpiku kostnego, plazmaferezy (zabieg polegający na wymianie osocza krwi u pacjenta) lub zabiegu usunięcia śledziony.

Anemia – skutki

Niestety, nieleczona niedokrwistość może nieść za sobą wiele konsekwencji dla naszego zdrowia, począwszy od tych łagodnych, jak np. przewlekłe zmęczenie, ból głowy lub trudności w skupieniu uwagi, aż po ciężkie, takie jak m.in. niewydolność serca. To, jak szybko i czy w ogóle uda nam się je zwalczyć, zależy przede wszystkim od przyczyny choroby, stopnia jej zaawansowania oraz wieku pacjenta. Jeśli anemia jest związana z niedoborem żelaza, zmiana diety oraz kilkumiesięczna suplementacja powinny przynieść zamierzone efekty.

Pamiętajmy, że anemia to choroba, której możemy przeciwdziałać poprzez stosowanie zbilansowanej diety, bogatej w żelazo, witaminę B12 oraz kwas foliowy. Warto zatem, by na naszym talerzu pojawiały się takie produkty jak ciemnozielone warzywa liściaste, mięso, ryby, owoce morza, nabiał, jajka, kasza gryczana oraz rośliny strączkowe.

Autor artykułu: tech. farmaceutyczny Monika Kędzierska

ZAPYTAJFARMACEUTĘ

Odpowiemy na pytania i wątpliwości

(+48) 85 744 55 97pon-pt 07:00-16:00 sklep@cefarm24.pl