Czym jest gorączka i o czym świadczy?
Gorączka to nic innego jak zwiększenie temperatury ciała do co najmniej 38 stopni Celsjusza — przyczyną tego zjawiska jest najczęściej infekcja wirusowa lub bakteryjna. Objawy, które mogą towarzyszyć gorączce to przede wszystkim katar, ból gardła, kaszel czy też ból mięśni. Rzadziej towarzyszą jej wymioty i biegunki. Gorączka pełni bardzo ważną rolę w kwestii naszego zdrowia. Podwyższona temperatura zwiększa skuteczność mechanizmów obronnych, w tym np. wytwarzania przeciwciał.
Jeśli gorączce towarzyszą charakterystyczne dla grypy lub zwykłego przeziębienia objawy, nie ma powodu do obaw. Warto jednak wspomnieć, że przyczyną gorączki bywają również choroby autoimmunologiczne oraz nowotwory, jednak jest to zdecydowana rzadkość. Inną nietypową przyczyną mogą okazać się leki, w tym antybiotyki, leki przeciwhistaminowe, immunosupresyjne lub neuroleptyczne. Wraz z zaprzestaniem ich stosowania, gorączka powinna minąć.
W czasie trwania gorączki organizm zwiększa aktywność hormonów tarczycy, wprawia w drgania mięśnie szkieletowe, kurczy naczynia krwionośne, a także spala tkankę tłuszczową. Należy czym prędzej wdrożyć odpowiednie leczenie, które będzie uzależnione od przyczyny gorączki, jednak w większości przypadków będą to preparaty przeciwgorączkowe. Utrzymująca się podwyższona temperatura może być niebezpieczna. Z tego też względu, jeśli nie udało nam się zbić temperatury, należy czym prędzej skontaktować się z lekarzem.
Jakie wyróżniamy gorączki?
Możemy wyróżnić kilka rodzajów gorączki, w tym przede wszystkim:
- gorączkę przewlekłą — trwa ona dłużej niż trzy tygodnie i wymaga natychmiastowej konsultacji z lekarzem,
- gorączkę o nagłym przebiegu — jest to stan, w którym temperatura ciała ulega nagłemu podwyższeniu, co może być spowodowane np. hipertermią,
- gorączkę z objawami towarzyszącymi — zaliczamy do nich przede wszystkim katar, ból gardła czy kaszel, ale także światłowstręt, nudności czy zaburzenia świadomości.
Szczególnie niepokojąca jest gorączka przewlekła oraz ta, której towarzyszą nietypowe objawy, niepowiązane z przeziębieniem czy też grypą.
Klasyfikacja preparatów i mechanizmy zwalczania gorączki
Wybór odpowiedniego środka powinien opierać się na zrozumieniu jego statusu prawnego oraz znajomości substancji czynnej, co gwarantuje pełną skuteczność kuracji.
Leki bez recepty (OTC) i ich potwierdzone działanie
W walce z podwyższoną temperaturą ciała należy sięgać wyłącznie po środki o udowodnionym profilu terapeutycznym. Należy pamiętać, że popularne preparaty witaminowe czy ekstrakty roślinne zarejestrowane jako
suplementy diety nie posiadają właściwości leczniczych i nie obniżą bezpośrednio gorączki; mogą one jedynie łagodnie wspomagać odporność w trakcie rekonwalescencji. Z zadaniem zwalczania wysokiej temperatury wywiązują się bezpieczne preparaty posiadające status
leków bez recepty (OTC). Charakteryzują się one gwarantowaną, rygorystycznie przebadaną dawką substancji czynnej, która oddziałuje na ośrodek termoregulacji zlokalizowany w mózgu, przynosząc wymierną i przewidywalną ulgę.
Paracetamol – bezpieczeństwo i skuteczność
Najpowszechniej stosowanym lekiem pierwszego wyboru jest
paracetamol. Posiada on silne właściwości przeciwgorączkowe oraz przeciwbólowe, jednak w przeciwieństwie do innych popularnych substancji, nie wykazuje działania przeciwzapalnego. Jego ogromną zaletą jest bardzo wysokie bezpieczeństwo dla błony śluzowej żołądka, co czyni go idealnym wyborem dla pacjentów zmagających się z chorobą wrzodową lub nadkwasotą. Jest on świetnie tolerowany przez organizm, o ile rygorystycznie przestrzega się zaleconych przez producenta dawek maksymalnych, zapobiegając w ten sposób nadmiernemu obciążeniu wątroby.
Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)
Gdy gorączce towarzyszy silny stan zapalny (na przykład zapalenie gardła, zatok czy ucha środkowego), wysoce skutecznym rozwiązaniem są substancje z grupy NLPZ, takie jak
ibuprofen czy
kwas acetylosalicylowy. Obniżają one temperaturę ciała, jednocześnie aktywnie blokując syntezę prostaglandyn, czyli związków odpowiedzialnych za powstawanie stanu zapalnego. Wybierając postać leku, warto zwrócić uwagę na formę podania. Tradycyjne tabletki powlekane można w razie potrzeby zastąpić nowoczesnymi kapsułkami miękkimi, tabletkami musującymi lub zawiesinami, które charakteryzują się znacznie krótszym czasem wchłaniania z przewodu pokarmowego.
Zasady bezpiecznego stosowania w ciąży, podczas laktacji i u dzieci
Podaż leków w grupach o szczególnych potrzebach medycznych musi być bezwzględnie kontrolowana, aby chronić zdrowie i życie rozwijającego się organizmu.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Pojawienie się wysokiej gorączki u przyszłej matki zawsze wymaga uwagi i odpowiedzialnego podejścia. W okresie ciąży oraz laktacji substancją przeciwgorączkową z wyboru, uznawaną przez medycynę za najbezpieczniejszą, jest czysty paracetamol. Kobiety spodziewające się dziecka powinny bezwzględnie unikać niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Stosowanie ibuprofenu, a w szczególności kwasu acetylosalicylowego, zwłaszcza w trzecim trymestrze ciąży, jest niezwykle groźne i może prowadzić do poważnych powikłan okołoporodowych oraz zaburzeń rozwoju nerek i układu krążenia płodu. Każde przedłużające się utrzymywanie wysokiej temperatury w ciąży wymaga pilnej konsultacji z lekarzem prowadzącym.
Ostrzeżenia i przeciwwskazania dla noworodków, niemowląt i dzieci
Mechanizmy termoregulacji u najmłodszych pacjentów nie są jeszcze w pełni dojrzałe, dlatego gorączka u dzieci narasta często bardzo gwałtownie. Złotym standardem w pediatrii jest podawanie ibuprofenu lub paracetamolu w formie wygodnych czopków lub słodkich zawiesin doustnych (syropów). Dawkowanie tych leków musi być zawsze precyzyjnie wyliczane na podstawie aktualnej wagi dziecka, a nie jego wieku kalendarzowego. Niezmiernie ważne jest również ostrzeżenie:
nie należy podawać dzieciom poniżej 12. roku życia preparatów zawierających kwas acetylosalicylowy. Zastosowanie tej substancji u najmłodszych w trakcie infekcji wirusowej niesie wysokie ryzyko wystąpienia zespołu Reye'a, czyli niezwykle rzadkiej, ale stanowiącej zagrożenie dla życia choroby, która błyskawicznie uszkadza wątrobę oraz mózg.
