Fizjologia problemu: dlaczego dochodzi do stanu zapalnego?
Pochwa zdrowej kobiety posiada naturalne mechanizmy obronne. Jej środowisko jest kwaśne (pH waha się od 3,8 do 4,5) dzięki obecności pożytecznych pałeczek kwasu mlekowego (Lactobacillus). Kiedy ich ilość spada, pojawia się infekcja.
Infekcje grzybicze (kandydoza)
To najczęstsza przyczyna wizyt w aptece. Infekcje te wywoływane są przez drożdżaki (najczęściej Candida albicans), które namnażają się w warunkach osłabionej odporności, po kuracji antybiotykami lub przy diecie bogatej w węglowodany proste. Głównymi objawami są niezwykle silny, uciążliwy świąd sromu, zaczerwienienie, obrzęk warg sromowych oraz charakterystyczne, gęste, bezzapachowe upławy przypominające twaróg.
Infekcje bakteryjne (bakteryjna waginoza)
Zakażenia bakteryjne mają odmienny przebieg. Wynikają one ze spadku liczby bakterii kwasu mlekowego na rzecz bakterii beztlenowych. Świąd jest zazwyczaj mniej nasilony niż przy grzybicy, jednak pojawiają się obfite, wodniste, szarawe upławy, którym towarzyszy bardzo nieprzyjemny, tzw. "rybi" zapach. Problem ten często pojawia się po stosunku, menstruacji lub przy niewłaściwej higienie.
Składniki aktywne w aptece: leczenie i przywracanie równowagi
Dostępne preparaty różnią się statusem prawnym oraz mechanizmem działania. Właściwy dobór jest kluczowy dla osiągnięcia sukcesu terapeutycznego.
Leki (OTC), wyroby medyczne i wspierające suplementy diety
Do leczenia aktywnych infekcji o nasilonych objawach przeznaczone są
leki bez recepty (OTC). Charakteryzują się one udokumentowanym działaniem klinicznym – zabijają grzyby lub bakterie, trwale likwidując przyczynę choroby. Łagodzenie podrażnień i fizyczne powlekanie błony śluzowej zapewniają z kolei
wyroby medyczne (np. globulki z kwasem hialuronowym). Aby długofalowo wspierać równowagę flory bakteryjnej, warto stosować suplementy diety w postaci probiotyków ginekologicznych. Zgodnie z wytycznymi prawa, suplementy te służą uzupełnieniu codziennego jadłospisu o dobroczynne szczepy bakterii, ale same w sobie nie posiadają właściwości leczniczych i nie gaszą aktywnej infekcji narządów rodnych.
Leki przeciwgrzybicze: klotrimazol i fentikonazol
Złotym standardem w domowym leczeniu grzybicy pochwy bez recepty są preparaty zawierające
klotrimazol lub
fentikonazol. Występują one w formie wygodnych globulek, kapsułek dopochwowych oraz kremów do smarowania zewnętrznych narządów płciowych. Ich zadaniem jest uszkodzenie błony komórkowej drożdżaków, co zapobiega ich dalszemu namnażaniu i szybko uśmierza ból oraz pieczenie.
Kwas mlekowy, kwas hialuronowy i chlorheksydyna
Kiedy problemem jest bakteryjna waginoza lub ogólne podrażnienie, doskonale sprawdzają się wyroby medyczne zawierające
kwas mlekowy (lub witaminę C), które błyskawicznie obniżają pH pochwy, blokując bakteriom możliwość przetrwania. Regenerację uszkodzonego, otartego nabłonka i intensywne nawilżenie gwarantują preparaty z
kwasem hialuronowym. Wspomagająco przy mieszanych stanach zapalnych stosuje się również środki do irygacji lub płyny na bazie odkażającej chlorheksydyny.
Domowa profilaktyka: jak unikać nawrotów?
Farmakoterapia zawsze powinna być połączona z odpowiednimi nawykami higienicznymi, w przeciwnym razie infekcje będą regularnie powracać.
- Przewiewna bielizna: Syntetyczne, nieoddychające materiały oraz obcisłe spodnie stwarzają ciepłe i wilgotne środowisko, w którym grzyby rozwijają się najlepiej. Należy wybierać wyłącznie bieliznę ze stuprocentowej bawełny.
- Właściwa higiena intymna: Paradoksalnie, przesadna higiena bywa równie szkodliwa co jej brak. Należy unikać silnie perfumowanych mydeł i żeli, które wysuszają i alkalizują (podnoszą pH) okolice intymne. Najlepszym wyborem są łagodne płyny ginekologiczne o kwaśnym odczynie. Należy również bezwzględnie zrezygnować ze stosowania gąbek do mycia, które są siedliskiem drobnoustrojów.
- Ostrożność w miejscach publicznych: Korzystanie z basenów, saun czy jacuzzi zawsze wiąże się z podwyższonym ryzykiem infekcji. Bezpośrednio po kąpieli w takich miejscach warto profilaktycznie zaaplikować probiotyk lub wyrób medyczny z kwasem mlekowym.
