{"id":3870,"date":"2019-06-18T15:44:43","date_gmt":"2019-06-18T13:44:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/?p=3870"},"modified":"2025-01-13T11:15:42","modified_gmt":"2025-01-13T10:15:42","slug":"laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/","title":{"rendered":"Laktacja \u2013 co powinni\u015bmy o niej wiedzie\u0107?"},"content":{"rendered":"\n<p>Zgodnie ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wiedz\u0105 karmienie piersi\u0105 jest jedynym sposobem \u017cywienia niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci zapewniaj\u0105cym im optymalny rozw\u00f3j oraz stan zdrowia. Kobiecy pokarm jest substancj\u0105 unikaln\u0105, dostosowuj\u0105c\u0105 sw\u00f3j sk\u0142ad do aktualnych potrzeb dziecka.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"fizjologia-karmienia-piersia\"><strong>Fizjologia karmienia piersi\u0105<\/strong><\/h2><div class=\"article-box-container inside-article-box-container\"><div class=\"article-box-image-container\">\r\n                    <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/galaktozemia-objawy-przyczyny-i-leczenie-e1618994410908.jpg\" alt=\"Karmienie piersi\u0105 - akcesoria i mleka modyfikowane\" class=\"img-responsive\" \/>\r\n                <\/div><div class=\"article-box-content-container\">\r\n                    <p class=\"article-box-title\">Karmienie piersi\u0105 - akcesoria i mleka modyfikowane<\/p>\r\n                <div class=\"article-box-description\"><\/div><div class=\"article-box-buttons\"><div class=\"article-box-button\"><a href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/akcesoria-do-karmienia-a.html\" target=\"_blank\" class=\"btn btn-article-box\">Akcesoria dla dzieci<\/a><\/div><div class=\"article-box-button\"><a href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/ryzyko-alergii-b.html\" target=\"_blank\" class=\"btn btn-article-box\">Mleko modyfikowane <\/a><\/div><div class=\"article-box-button\"><a href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/laktatory-i-wkladki-laktacyjne.html\" target=\"_blank\" class=\"btn btn-article-box\">Laktatory i wk\u0142adki laktacyjne<\/a><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n<p>Proces\nlaktacji jest regulowany na trzech poziomach:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>hormonalnym<\/strong><br>\t\u2013 zale\u017cnym od hormon\u00f3w wydzielanych przez \u0142o\u017cysko i gruczo\u0142y<br>\tendokrynne, odpowiada za rozw\u00f3j gruczo\u0142u w okresie ci\u0105\u017cy oraz<br>\turuchomienie laktacji po porodzie,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>neurohormonalnym<br><\/strong>\t\u2013 zale\u017cy od odruchu prolaktynowego (odruchu wytwarzania pokarmu)<br>\toraz oksytocynowego (odruchu wyp\u0142ywu pokarmu), odpowiedzialny za<br>\tstymulacj\u0119 laktacji oraz utrzymanie wytwarzania mleka,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>autokrynnym<br><\/strong>\t\u2013 regulacja laktacji jest zale\u017cna od stopnia<br>\topr\u00f3\u017cnienia\/przepe\u0142nienia gruczo\u0142u piersiowego, zwi\u0105zana jest z<br>\twyst\u0119powaniem w przepe\u0142nionym gruczole czynnika hamuj\u0105cego<br>\twytwarzanie pokarmu (FIL \u2013 feedback inhibitor of lactation).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Od ok. 16 tygodnia ci\u0105\u017cy p\u0119cherzyki mleczne zaczynaj\u0105 produkowa\u0107 mleko przedporodowe (prepartum milk). Ten etap laktacji okre\u015blany jest jako <strong>laktogeneza.<\/strong> W ci\u0105\u017cy wysokie st\u0119\u017cenie progesteronu oraz estrogen\u00f3w zapobiega laktogennemu dzia\u0142aniu prolaktyny. Z chwil\u0105 wydalenia \u0142o\u017cyska st\u0119\u017cenie tych hormon\u00f3w gwa\u0142townie spada, z kolei st\u0119\u017cenie prolaktyny pozostaje wysokie, co ze wzrostem powinowactwa receptor\u00f3w dla prolaktyny w gruczo\u0142ach piersiowych bezpo\u015brednio przed porodem prowadzi do obfitego wydzielania mleka w 2 3 dobie po porodzie. Jest to pocz\u0105tek kolejnego etapu laktacji \u2013 <strong>laktogenezy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nast\u0119pnie w okresie stabilizacji laktacji (pierwsze 2-4 tyg.) nast\u0119puje dostosowanie ilo\u015bci pokarmu do potrzeb dziecka. Utrzymanie wydzielania mleka na odpowiednim poziomie przez ca\u0142y okres karmienia nazywamy <strong>laktogenez\u0105 III<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"sklad-mleka-kobiecego\"><strong>Sk\u0142ad mleka kobiecego<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Pokarm kobiecy zawiera wszystkie sk\u0142adniki od\u017cywcze oraz substancje bioaktywne, jakich potrzebuje rozwijaj\u0105cy si\u0119 organizm. W sk\u0142ad mleka kobiecego wchodzi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>woda<br>\t\u2013 a\u017c 87,5%, zaspokaja potrzeby organizmu, <\/li>\n\n\n\n<li>bia\u0142ko<br>\t(0,8-1,4%) \u2013 dobrze przyswajalne, dostarcza budulca, zawiera du\u017c\u0105<br>\tilo\u015b\u0107 tauryny,<\/li>\n\n\n\n<li>t\u0142uszcze<br>\t(3-4,5%) \u2013 \u0142atwo przyswajalne, g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o energii, wysoka<br>\tzawarto\u015b\u0107 cholesterolu \u2013 niezb\u0119dnego do budowy tkanki nerwowej<br>\toraz LC-PUFA \u2013 budowa tkanki nerwowej, ostro\u015b\u0107 wzroku, <\/li>\n\n\n\n<li>w\u0119glowodany<br>\t(oligosacharydy 1-1,5%, laktoza 6,5-7,3%) \u2013 g\u0142\u00f3wnie laktoza,<br>\t\u017ar\u00f3d\u0142o energii, u\u0142atwia wch\u0142anianie wapnia z pokarmu, z<br>\tgalaktozy powstaj\u0105 cerebrozydy (budulec tkanki m\u00f3zgowej);<br>\toligosacharydy pe\u0142ni\u0105 liczne funkcje ochronne organizmu, s\u0105<br>\tprebiotykami,<\/li>\n\n\n\n<li>minera\u0142y<br>\t\u2013 wszystkie niezb\u0119dne minera\u0142y w odpowiednich dla dziecka<br>\tilo\u015bciach,<\/li>\n\n\n\n<li>witaminy<br>\t\u2013 wszystkie niezb\u0119dne dla dziecka (stosunkowo niski poziom wit. K<br>\ti D3 \u2013 wymagana suplementacja u dziecka).<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Mleko\nkobiece jest szczeg\u00f3lnym, wr\u0119cz modelowym przyk\u0142adem \u017cywno\u015bci\nfunkcjonalnej. Znajduj\u0105ce si\u0119 w nim bogactwo zwi\u0105zk\u00f3w czynnych\nbiologicznie, tj. enzymy, czynniki wzrostu, hormony, kom\u00f3rki krwi\noraz czynniki przeciwinfekcyjne bior\u0105 udzia\u0142 w ochronie organizmu\ndziecka na wielu poziomach.<\/p>\n\n\n\t\t\n\n\t\t\t\t\t\n\t\t<div id=\"cefarm24-products-block_81e308f1b3477e1daa8e03ee31900c37\" class=\"cefarm24-block cefarm24-block--products\">\n\t\t\t<div class=\"cefarm24-block__inner-container\">+\n\t\t\t\t<ul class=\"list list--products\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"item\">\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"image\" href=\"\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"\" alt=\"\" \/>\n\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t<strong class=\"title\"><a href=\"\"><\/a><\/strong>\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"price\">0,00&nbsp;PLN<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"more\" href=\"\">Sprawd\u017a<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"item\">\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"image\" href=\"\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"\" alt=\"\" \/>\n\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t<strong class=\"title\"><a href=\"\"><\/a><\/strong>\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"price\">0,00&nbsp;PLN<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"more\" href=\"\">Sprawd\u017a<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"item\">\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"image\" href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/milanella-complex-zn-x-30-kaps.html\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/milanella-complex-zn-x-30-kaps.jpg\" alt=\"Milanella complex Zn x 30 kaps\" \/>\n\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t<strong class=\"title\"><a href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/milanella-complex-zn-x-30-kaps.html\">Milanella complex Zn x 30 kaps<\/a><\/strong>\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"price\">51,60&nbsp;PLN<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"more\" href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/milanella-complex-zn-x-30-kaps.html\">Sprawd\u017a<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"item\">\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"image\" href=\"\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"\" alt=\"\" \/>\n\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t<strong class=\"title\"><a href=\"\"><\/a><\/strong>\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"price\">0,00&nbsp;PLN<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"more\" href=\"\">Sprawd\u017a<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"item\">\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"image\" href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/lanoskin-30-g.html\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/lanoskin-30-g.jpg?96VYk\" alt=\"Lanoskin 30 g\" \/>\n\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t<strong class=\"title\"><a href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/lanoskin-30-g.html\">Lanoskin 30 g<\/a><\/strong>\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"price\">50,15&nbsp;PLN<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"more\" href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/lanoskin-30-g.html\">Sprawd\u017a<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<li class=\"item\">\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"image\" href=\"\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"\" alt=\"\" \/>\n\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t<strong class=\"title\"><a href=\"\"><\/a><\/strong>\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"price\">0,00&nbsp;PLN<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<a class=\"more\" href=\"\">Sprawd\u017a<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/li>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/ul>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\n\n\n<p>Warto\nwspomnie\u0107 o kompleksie HAMLET, kt\u00f3ry co prawda nie jest sk\u0142adnikiem\nmleka kobiecego, ale prawdopodobnie powstaje z jego element\u00f3w w\nkwa\u015bnym \u015brodowisku \u017co\u0142\u0105dka dziecka. Kompleks ten dzia\u0142a\nwybi\u00f3rczo na kom\u00f3rki nowotworowe, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do jej\n\u015bmierci poprzez usuwanie jej fragment\u00f3w, z kolei zdrowe kom\u00f3rki\npozostawia bez zmian.<\/p>\n\n\n\n<p>Sk\u0142ad\npokarmu nie jest sta\u0142y, jego zmienno\u015b\u0107 zale\u017cy od czasu trwania\nci\u0105\u017cy, fazy karmienia, okresu laktacji, diety matki (wp\u0142yw w\nnieznacznym stopniu, g\u0142\u00f3wnie rodzaj spo\u017cywanych t\u0142uszcz\u00f3w,\nwitamin z grupy B i witaminy C) oraz zmienno\u015bci st\u0119\u017cenia\nt\u0142uszcz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jak-dlugo-kobieta-powinna-karmic-piersia\"><strong>Jak d\u0142ugo kobieta powinna karmi\u0107 piersi\u0105?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>\u015awiatowa\nOrganizacja Zdrowia (WHO), Ameryka\u0144ska Akademia Pediatrii (AAP) oraz\nEuropejskie Towarzystwo Gastrologii, Hepatologii i \u017bywienia Dzieci\n(ESPGHAN) zalecaj\u0105 wy\u0142\u0105czne karmienie piersi\u0105 przez pierwsze 6\nmiesi\u0119cy \u017cycia, a nast\u0119pnie rozszerzanie diety i kontynuacj\u0119\nkarmienia przez przynajmniej rok lub d\u0142u\u017cej (AAP), do dw\u00f3ch lat\nlub d\u0142u\u017cej (WHO) lub tak d\u0142ugo, jak b\u0119dzie to po\u017c\u0105dane przez\nmatk\u0119 i dziecko (ESPGHAN).<\/p>\n\n\n\n<p>Nie\nustalono g\u00f3rnej granicy wieku, do kt\u00f3rej mo\u017cna karmi\u0107 dziecko\npiersi\u0105. Nie ma danych potwierdzaj\u0105cych niekorzystne rozwojowe i\npsychologiczne nast\u0119pstwa karmienia dziecka piersi\u0105 do 3. r.\u017c. lub\nd\u0142u\u017cej (AAP). Decyzj\u0119 o zako\u0144czeniu karmienia powinna podj\u0105\u0107\npara \u2013 matka i dziecko.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"naturalne-wsparcie-procesu-laktacji-galaktogogi\"><strong>Naturalne wsparcie procesu laktacji \u2013 galaktogogi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Cz\u0119sto kobiety karmi\u0105ce piersi\u0105 obawiaj\u0105c si\u0119 o to, czy maj\u0105 wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 pokarmu, si\u0119gaj\u0105 po produkty wspomagaj\u0105ce laktacj\u0119 \u2013 galaktogogi. S\u0105 to substancje mlekop\u0119dne maj\u0105ce na celu wsparcie procesu <a href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/laktatory-i-wkladki-laktacyjne.html\">laktacji<\/a>. Kobiety szczeg\u00f3lnie si\u0119gaj\u0105 po produkty pochodzenia ro\u015blinnego \u2013 zio\u0142a. Do grupy zi\u00f3\u0142 dzia\u0142aj\u0105cych prolaktogennie zaliczy\u0107 mo\u017cemy m.in.: kozieradk\u0119, drapacz lekarski, koper w\u0142oski, niepokalanek mnisi, rutwic\u0119 lekarsk\u0105, ostropest plamisty oraz szparag dziki.<\/p>\n\n\n\n<p>W\nsk\u0142ad herbatek laktacyjnych cz\u0119sto wchodz\u0105 r\u00f3wnie\u017c zio\u0142a maj\u0105ce\ndzia\u0142anie inne ni\u017c laktogenne \u2013 np. melisa, kt\u00f3ra korzystnie\nwp\u0142ywa na dobre samopoczucie i spok\u00f3j matki. Z kolei kminek\nzwyczajny, koper w\u0142oski, biedrzeniec any\u017c maj\u0105 dzia\u0142anie\nwiatrop\u0119dne, pobudzaj\u0105 trawienie.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cne! Zio\u0142a w okresie laktacji powinny by\u0107 stosowane z rozwag\u0105 i nigdy nie mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 profesjonalnej porady laktacyjnej ukierunkowanej na rozwi\u0105zanie problemu. Nie nale\u017cy te\u017c pi\u0107 herbatek laktacyjnych \u201ena wszelki wypadek\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"kiedy-nalezy-zwrocic-sie-o-pomoc\"><strong>Kiedy nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 o pomoc?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/dla-mam-i-kobiet-w-ciazy-a.html\">Karmienie piersi\u0105<\/a>, aby przebiega\u0142o prawid\u0142owo, potrzebuje przede wszystkim wsparcia i instrukta\u017cu. Ale gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy, potrzeba umiej\u0119tno\u015bci i wiedzy. Dlatego te\u017c, gdy pojawia si\u0119 problem lub w\u0105tpliwo\u015bci dotycz\u0105ce karmienia piersi\u0105, warto zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do doradcy laktacyjnego (zosta\u0107 nim mo\u017ce osoba posiadaj\u0105ca wykszta\u0142cenie medyczne oraz uko\u0144czony kurs). Nieocenion\u0105 pomoc\u0105 mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do\u015bwiadczona w tematyce laktacji po\u0142o\u017cna, piel\u0119gniarka czy lekarz. Doradca zajmie si\u0119 m.in. schorzeniami medycznymi, wesprze w okresie laktacji, oceni akt karmienia, pomo\u017ce przystawi\u0107 dziecko do piersi, dobra\u0107 alternatywe metody karmienia dziecka, a tak\u017ce w razie potrzeby nauczy, jak prawid\u0142owo odci\u0105ga\u0107 pokarm i karmi\u0107 butelk\u0105. Pomoc doradcy mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 przydatna nie tylko na pocz\u0105tku laktacyjnej drogi, lecz na ka\u017cdym etapie karmienia piersi\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"warto-pamietac\"><strong>Warto pami\u0119ta\u0107!<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>Bezpiecze\u0144stwo farmakoterapii podczas karmienia piersi\u0105 \u2013 rola farmaceuty<\/strong> <strong>w opiece laktacyjnej:<\/strong><br>Jednym z problem\u00f3w, jaki mo\u017ce napotka\u0107 kobieta na swojej laktacyjnej drodze, jest konieczno\u015b\u0107 przyjmowania lek\u00f3w. W\u00f3wczas staje przed dylematem: Czy mog\u0119 stosowa\u0107 leki? Czy ten lek jest bezpieczny dla dziecka? Jaki mo\u017ce mie\u0107 na nie wp\u0142yw? Dlatego te\u017c cz\u0119sto kobieta decyduje si\u0119 na rezygnacj\u0119 z leczenia lub odstawienie dziecka od piersi ze strachu przed niekorzystnym dzia\u0142aniem lek\u00f3w. I tu ogromna rola farmaceut\u00f3w znaj\u0105cych zasady farmakoterapii w laktacji. Farmaceuta w ramach swoich kompetencji oraz wiedzy na temat lek\u00f3w powinien wspiera\u0107 karmi\u0105ce kobiety, s\u0142u\u017c\u0105c pomoc\u0105 i rad\u0105 w okre\u015bleniu bezpiecze\u0144stwa stosowania lek\u00f3w oraz w wyborze odpowiednich \u015brodk\u00f3w leczniczych.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p><em><strong>\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong>Farmacja Praktyczna, nr 05-06 2019<\/em><br><em><strong>Autorka:<\/strong> mgr Alicja Misztal<\/em> &#8211; <em>po\u0142o\u017cna, Certyfikowany Doradca Laktacyjny, edukator ds. laktacji<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Pi\u015bmiennictwo:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><em>1. Nehring-Gugulska, M., \u017bukowska-Rubik, M., Pietkiewicz, A. (red). (2017). Karmienie piersi\u0105 w teorii i praktyce. Podr\u0119cznik dla doradc\u00f3w i konsultant\u00f3w laktacyjnych oraz po\u0142o\u017cnych, piel\u0119gniarek i lekarzy. Warszawa, Medycyna Praktyczna. <\/em><br><em>2. <a href=\"http:\/\/cnol.kobiety.med.pl\/pl\/wiedza-o-laktacji\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" label=\"http:\/\/cnol.kobiety.med.pl\/pl\/wiedza-o-laktacji\/ (opens in a new tab)\" class=\"broken_link\">http:\/\/cnol.kobiety.med.pl\/pl\/wiedza-o-laktacji\/<\/a><\/em> <br><em>3. Piskorska-Jasiulewicz, M. M., Witkowska-Zimny, M. (2015). Mleko kobiece jako naturalny produkt leczniczy. Problemy Piel\u0119gniarstwa, 23(3), 417-422.<\/em><br><em>4. Eidelman, A. I., Schanler, R. J. (2012). Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics, 129(3), e827-e841.<\/em><br><em>5. Borszewska-Kornacka, M. K., Rachtan-Janicka, J., Weso\u0142owska, A., Socha, P., Wielgo\u015b, M., \u017bukowska-Rubik, M., Pawlus, B. (2013). Stanowisko Grupy Ekspert\u00f3w w sprawie zalece\u0144 \u017cywieniowych dla kobiet w okresie laktacji. Standardy Medyczne Pediatria, 10, 265-279.<\/em><br><em>6. Budzynska, K., Gardner, Z. E., Dugoua, J. J., Low Dog, T., Gardiner, P. (2012). Systematic review of breastfeeding and herbs. Breastfeeding Medicine, 7(6), 489-503.<\/em><br><em>7. Howie, P. W., McNeilly, A. S., McArdle, T., Smart, L., &amp; Houston, M. (1980). The relationship between suckling-induced prolactin response and lactogenesis. The Journal of Clinical Endocrinology &amp; Metabolism, 50(4), 670-673.<\/em><br><em>8. Chatterton Jr, R. T., Hill, P. D., Aldag, J. C., Hodges, K. R., Belknap, S. M., Zinaman, M. J. (2000). Relation of plasma oxytocin and prolactin concentrations to milk production in mothers of preterm infants: influence of stress. The Journal of Clinical Endocrinology &amp; Metabolism, 85(10), 3661-3668.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zgodnie ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wiedz\u0105 karmienie piersi\u0105 jest jedynym sposobem \u017cywienia niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci zapewniaj\u0105cym im optymalny rozw\u00f3j oraz stan zdrowia. Kobiecy pokarm jest substancj\u0105 unikaln\u0105, dostosowuj\u0105c\u0105 sw\u00f3j sk\u0142ad do aktualnych potrzeb dziecka. Fizjologia karmienia piersi\u0105 Karmienie piersi\u0105 &#8211; akcesoria i mleka modyfikowane Akcesoria dla dzieci Mleko modyfikowane Laktatory i wk\u0142adki laktacyjne Proces laktacji jest [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3873,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[385],"tags":[],"class_list":["post-3870","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-matka-i-dziecko-zdrowie"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Karmienie piersi\u0105 - co nale\u017cy wiedzie\u0107? - Czytelnia apteki Cefarm24<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Zgodnie ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wiedz\u0105 karmienie piersi\u0105 jest jedynym sposobem \u017cywienia niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci zapewniaj\u0105cym im optymalny rozw\u00f3j oraz stan zdrowia\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"A F\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/\"},\"author\":{\"name\":\"A F\",\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#\/schema\/person\/58bc3535b8df4030251392060439cc7e\"},\"headline\":\"Laktacja \u2013 co powinni\u015bmy o niej wiedzie\u0107?\",\"datePublished\":\"2019-06-18T13:44:43+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-13T10:15:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/\"},\"wordCount\":1345,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/act-841501_1280.jpg\",\"articleSection\":[\"Matka i dziecko\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/\",\"url\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/\",\"name\":\"Karmienie piersi\u0105 - co nale\u017cy wiedzie\u0107? - Czytelnia apteki Cefarm24\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/act-841501_1280.jpg\",\"datePublished\":\"2019-06-18T13:44:43+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-13T10:15:42+00:00\",\"description\":\"Zgodnie ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wiedz\u0105 karmienie piersi\u0105 jest jedynym sposobem \u017cywienia niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci zapewniaj\u0105cym im optymalny rozw\u00f3j oraz stan zdrowia\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/act-841501_1280.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/act-841501_1280.jpg\",\"width\":1280,\"height\":853,\"caption\":\"karmienie piersi\u0105, czyli laktacja\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czytelnia\",\"item\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Zdrowie\",\"item\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Matka i dziecko\",\"item\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"Laktacja \u2013 co powinni\u015bmy o niej wiedzie\u0107?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/\",\"name\":\"Czytelnia apteki Cefarm24\",\"description\":\"Porady zdrowotne, opisy chor\u00f3b, nowo\u015bci w ofercie lek\u00f3w i suplement\u00f3w. Czytaj i wiedz wi\u0119cej!\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#organization\",\"name\":\"Apteka Cefarm24\",\"url\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/cefarm-logo.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/cefarm-logo.jpg\",\"width\":310,\"height\":90,\"caption\":\"Apteka Cefarm24\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/cefarm24\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#\/schema\/person\/58bc3535b8df4030251392060439cc7e\",\"name\":\"A F\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/348d7251e30dd20a2e62129287d8dd27?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/348d7251e30dd20a2e62129287d8dd27?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"A F\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Karmienie piersi\u0105 - co nale\u017cy wiedzie\u0107? - Czytelnia apteki Cefarm24","description":"Zgodnie ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wiedz\u0105 karmienie piersi\u0105 jest jedynym sposobem \u017cywienia niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci zapewniaj\u0105cym im optymalny rozw\u00f3j oraz stan zdrowia","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/","twitter_misc":{"Napisane przez":"A F","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/"},"author":{"name":"A F","@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#\/schema\/person\/58bc3535b8df4030251392060439cc7e"},"headline":"Laktacja \u2013 co powinni\u015bmy o niej wiedzie\u0107?","datePublished":"2019-06-18T13:44:43+00:00","dateModified":"2025-01-13T10:15:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/"},"wordCount":1345,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/act-841501_1280.jpg","articleSection":["Matka i dziecko"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/","url":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/","name":"Karmienie piersi\u0105 - co nale\u017cy wiedzie\u0107? - Czytelnia apteki Cefarm24","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/act-841501_1280.jpg","datePublished":"2019-06-18T13:44:43+00:00","dateModified":"2025-01-13T10:15:42+00:00","description":"Zgodnie ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wiedz\u0105 karmienie piersi\u0105 jest jedynym sposobem \u017cywienia niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci zapewniaj\u0105cym im optymalny rozw\u00f3j oraz stan zdrowia","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/act-841501_1280.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/act-841501_1280.jpg","width":1280,"height":853,"caption":"karmienie piersi\u0105, czyli laktacja"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/laktacja-co-powinnismy-o-niej-wiedziec\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czytelnia","item":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Zdrowie","item":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Matka i dziecko","item":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/matka-i-dziecko-zdrowie\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"Laktacja \u2013 co powinni\u015bmy o niej wiedzie\u0107?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#website","url":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/","name":"Czytelnia apteki Cefarm24","description":"Porady zdrowotne, opisy chor\u00f3b, nowo\u015bci w ofercie lek\u00f3w i suplement\u00f3w. Czytaj i wiedz wi\u0119cej!","publisher":{"@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#organization","name":"Apteka Cefarm24","url":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/cefarm-logo.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/cefarm-logo.jpg","width":310,"height":90,"caption":"Apteka Cefarm24"},"image":{"@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/cefarm24\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#\/schema\/person\/58bc3535b8df4030251392060439cc7e","name":"A F","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/348d7251e30dd20a2e62129287d8dd27?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/348d7251e30dd20a2e62129287d8dd27?s=96&d=mm&r=g","caption":"A F"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3870","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3870"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3870\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11164,"href":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3870\/revisions\/11164"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}