{"id":170,"date":"2021-07-21T11:26:00","date_gmt":"2021-07-21T09:26:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/?p=170"},"modified":"2025-02-28T12:56:57","modified_gmt":"2025-02-28T11:56:57","slug":"atopowe-zapalenie-skory","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cefarm24.pl\/czytelnia\/zdrowie\/choroby-i-terapie\/atopowe-zapalenie-skory\/","title":{"rendered":"Atopowe zapalenie sk\u00f3ry – przyczyny, objawy i leczenie"},"content":{"rendered":"\n

Atopowe zapalenie sk\u00f3ry (AZS, egzema)<\/strong> to jedna z najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych alergicznych chor\u00f3b sk\u00f3ry<\/strong>, kt\u00f3ra rozpoczyna si\u0119 zazwyczaj w okresie wczesnego dzieci\u0144stwa. Jest to schorzenie o pod\u0142o\u017cu genetycznym, kt\u00f3re charakteryzuje uporczywe uczucie sw\u0119dzenia oraz specyficzny, przewlek\u0142y i nawrotowy przebieg choroby, z przeplataj\u0105cymi si\u0119 okresami wyciszenia objaw\u00f3w oraz ich zaostrze\u0144. Jakie s\u0105 przyczyny, objawy, leczenie oraz metody piel\u0119gnacji sk\u00f3ry AZS?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czym jest atopowe zapalenie sk\u00f3ry (AZS)?<\/h2>
\r\n \"Produkty\r\n <\/div>
\r\n

Produkty pomocne w walce z AZS<\/p>\r\n

<\/div>
Do sk\u00f3ry atopowej i alergicznej<\/a><\/div>
Do sk\u00f3ry problematycznej<\/a><\/div>
Do sk\u00f3ry wra\u017cliwej<\/a><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n

Atopowe zapalenie sk\u00f3ry<\/strong> (\u0142ac. atopic dermatitis) jest chorob\u0105 o stosunkowo kr\u00f3tkiej historii. Najbardziej znacz\u0105cy wzrost liczby zachorowa\u0144 na AZS odnotowano na pocz\u0105tku XX wieku, w zwi\u0105zku z czym dolegliwo\u015b\u0107 t\u0119 cz\u0119sto okre\u015bla si\u0119 mianem choroby cywilizacyjnej. Obecnie m\u00f3wi si\u0119, \u017ce z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry mo\u017ce zmaga\u0107 si\u0119 obecnie nawet 5-9% dzieci oraz 1-1,5% doros\u0142ych. Je\u017celi natomiast we\u017amiemy pod uwag\u0119 \u015bwiatow\u0105 populacj\u0119, okazuje si\u0119, na atopowe zapalenie sk\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 chorych nawet 30% populacji z ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Sk\u00f3ra os\u00f3b chorych na AZS<\/strong> znacznie r\u00f3\u017cni si\u0119 od sk\u00f3ry u os\u00f3b zdrowych, kt\u00f3ra to pokryta jest specjalnym p\u0142aszczem hydrolipidowym, zabezpieczaj\u0105cym j\u0105 przed wp\u0142ywem czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych. P\u0142aszcz ten tworzy mieszanina \u0142oju (sebum wydzielanego przez gruczo\u0142y \u0142ojowe) i t\u0142uszcz\u00f3w pochodz\u0105cych z kom\u00f3rek nask\u00f3rka. Pod p\u0142aszczem znajduje si\u0119 warstwa rogowa, kt\u00f3ra przypomina mur z cegie\u0142, gdzie ceg\u0142y to zrogowacia\u0142e kom\u00f3rki nask\u00f3rka (korneocyty), nak\u0142adaj\u0105ce si\u0119 jedne na drugie. Spaja je cement mi\u0119dzykom\u00f3rkowy pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 uszczelniacza, dzi\u0119ki czemu warstwa rogowa na sk\u00f3rze bardzo trudno przepuszcza wod\u0119.<\/p>\n\n\n\n

U os\u00f3b z atopowym zapaleniem sk\u00f3ry nask\u00f3rek tworzy niekompletny p\u0142aszcz hydrolipidowy, a nieprawid\u0142owy cement mi\u0119dzykom\u00f3rkowy powoduje, \u017ce kom\u00f3rki nask\u00f3rka nie przylegaj\u0105 do siebie we w\u0142a\u015bciwy sobie spos\u00f3b. Ich sk\u00f3ra jest wi\u0119c jak sito, przez kt\u00f3re w g\u0142\u0105b przenikaj\u0105 alergeny i substancje dra\u017cni\u0105ce, wywo\u0142uj\u0105ce reakcje zapalne oraz zmiany sk\u00f3rne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"sk\u00f3ra<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Atopowe zapalenie sk\u00f3ry – przyczyny<\/h2>\n\n\n\n

Atopic dermatitis to dysfunkcja uk\u0142adu immunologicznego, kt\u00f3ry w nieprawid\u0142owy spos\u00f3b reaguje na dzia\u0142anie ma\u0142ych dawek antygen\u00f3w na sk\u00f3r\u0119. W organizmie cz\u0142owieka dochodzi w\u00f3wczas do nadmiernego wytwarzania przeciwcia\u0142 IgE, kt\u00f3re nast\u0119pnie maj\u0105 za zadanie walczy\u0107 z alergenami znajduj\u0105cymi si\u0119 w naszym otoczeniu. Jak wida\u0107, przyczyny wywo\u0142uj\u0105ce atopowe zapalenie sk\u00f3ry<\/strong> s\u0105 z\u0142o\u017cone i nie do ko\u0144ca zbadane. Podatno\u015b\u0107 na atopowe zapalenie sk\u00f3ry w r\u00f3\u017cnym stopniu warunkuj\u0105 czynniki:<\/p>\n\n\n\n

\"czynnikiGenetyczne<\/b><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli jedno z rodzic\u00f3w ma atopowe zapalenie sk\u00f3ry, prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce choroba pojawi si\u0119 u dziecka ro\u015bnie do 20-40%<\/strong> (stwierdzenie atopowego zapalenia sk\u00f3ry u matki jest wi\u0119kszym czynnikiem ryzyka ni\u017c u ojca). Gdy oboje rodzice maj\u0105 atopowe zapalenie sk\u00f3ry, ryzyko jest wi\u0119ksze i wynosi nawet do 60-80%<\/strong>. AZS wyst\u0119puje znacznie cz\u0119\u015bciej u bli\u017ani\u0105t jedno- ni\u017c dwujajowych.<\/p>\n\n\n\n

\"\u015brodowisko\"\u015arodowiskowe<\/b><\/p>\n\n\n\n

Zwi\u0105zki chemiczne obecne w ska\u017conym spalinami powietrzu niekorzystnie wp\u0142ywaj\u0105 na mechanizmy obronne organizmu cz\u0142owieka, u\u0142atwiaj\u0105c tym samym przenikanie alergen\u00f3w. Co wi\u0119cej, w przypadku czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych coraz wi\u0119cej m\u00f3wi si\u0119 na temat tzw. „hipotezy nadmiernej higieny<\/strong>„. Zgodnie z jej za\u0142o\u017ceniami, rodzice, kt\u00f3rzy nadmiernie ograniczaj\u0105 kontakt dziecka z r\u00f3\u017cnymi alergenami (wychowywanie w sterylnych warunkach), utrudniaj\u0105 tym samym prawid\u0142owy rozw\u00f3j uk\u0142adu immunologicznego dziecka i nara\u017caj\u0105 je na nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na alergeny w p\u00f3\u017aniejszych etapach \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

\"czynnikiPsychogenne<\/b><\/p>\n\n\n\n

Jak wynika z bada\u0144, nasilone objawy atopowego zapalenia sk\u00f3ry wyst\u0119puj\u0105 u pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy zmagaj\u0105 si\u0119 z silnymi emocjami lub nie wiedz\u0105, jak radzi\u0107 sobie ze stresem<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"klimatyczne\"Klimatyczne<\/b><\/p>\n\n\n\n

Wysoka temperatura powietrza wp\u0142ywa na nadmierne pocenie si\u0119 sk\u00f3ry, co mo\u017ce nasila\u0107 objawy AZS<\/strong>. Warunki klimatyczne wp\u0142ywaj\u0105 tak\u017ce na wzrost i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 fauny i flory, co determinuje rodzaj i ilo\u015b\u0107 alergen\u00f3w w powietrzu.<\/p>\n\n\n\n

\"czynnikiDra\u017cni\u0105ce<\/b><\/p>\n\n\n\n

W przypadku chemicznych substancji dra\u017cni\u0105cych (takich jak m.in. detergenty, konserwanty, rozpuszczalniki, dym tytoniowy) czy mechanicznego podra\u017cnienia sk\u00f3ry wywo\u0142anego kontaktem z tward\u0105 wod\u0105 oraz szorstkimi, we\u0142nianymi tkaninami, mo\u017ce doj\u015b\u0107 do os\u0142abienia wra\u017cliwej bariery ochronnej sk\u00f3ry i pog\u0142\u0119bienia objaw\u00f3w AZS.<\/p>\n\n\n\n

\"alergenyAlergeny pokarmowe <\/b><\/p>\n\n\n\n

Alergia pokarmowa (na mleko, jaja<\/a>, orzechy, ryby, skorupiaki) dotyka oko\u0142o 4-10% dzieci i 2-4% os\u00f3b doros\u0142ych. Na wyst\u0105pienie alergii najbardziej nara\u017cone s\u0105 dzieci do 2. roku \u017cycia<\/strong>, poniewa\u017c w tym okresie uk\u0142ad immunologiczny przewodu pokarmowego dziecka jest jeszcze niedojrza\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

\"alergenyAlergeny powietrznopochodne<\/b><\/p>\n\n\n\n

Alergeny powietrznopochodne, kt\u00f3re przyczyniaj\u0105 si\u0119 do rozwoju atopowego zapalenia sk\u00f3ry, to: roztocza, alergeny obecne w sier\u015bci, wydzielinach i nask\u00f3rku zwierz\u0105t domowych, alergeny py\u0142k\u00f3w ro\u015blin oraz alergeny pochodzenia grzybiczego i bakteryjnego.<\/p>\n\n\n\n

Objawy AZS<\/h2>\n\n\n\n

Objawy atopowego zapalenia sk\u00f3ry<\/strong> s\u0105 na tyle charakterystyczne, \u017ce nie spos\u00f3b je przeoczy\u0107. Pierwszym objawem AZS jest mocne przesuszenie sk\u00f3ry, zaczerwienienie sk\u00f3ry oraz jej sw\u0119dzenie<\/strong>. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce \u015bwi\u0105d i sucho\u015b\u0107 sk\u00f3ry atopowej nasilaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w godzinach wieczornych i w nocy, co zaburza sen i obni\u017ca jako\u015b\u0107 \u017cycia chorego. Objawy AZS cz\u0119sto utrzymuj\u0105 si\u0119 nawet w czasie remisji (po ust\u0105pieniu objaw\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n

Mechanizm pojawiania si\u0119 \u015bwi\u0105du w AZS<\/strong> jest jeszcze s\u0142abo poznany. W jego powstawaniu bierze si\u0119 pod uwag\u0119 czynniki neurogenne, defekty w strukturze sk\u00f3ry, utrat\u0119 jej wilgotno\u015bci i stan zapalny. Uporczywe sw\u0119dzenie sk\u00f3ry<\/strong> zmusza pacjent\u00f3w do drapania si\u0119, co prowadzi do dalszych uszkodze\u0144 nask\u00f3rka. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce chorzy na atopowe zapalenie sk\u00f3ry maj\u0105 zwi\u0119kszon\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do zaka\u017ce\u0144 bakteryjnych, zmieniona chorobowo sk\u00f3ra jeszcze \u0142atwiej ulega podra\u017cnieniu i stanom zapalnym, co w efekcie nasila \u015bwi\u0105d. Mechanizm ten prowadzi do powstania \u201eb\u0142\u0119dnego ko\u0142a\u201d, kt\u00f3re utrudnia leczenie pacjent\u00f3w cierpi\u0105cych na atopowe zapalenie sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n

\n
\"sw\u0119dzenie<\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Przebieg atopowego zapalenia sk\u00f3ry<\/h2>\n\n\n\n

Atopowe zapalenie sk\u00f3ry jest chorob\u0105, kt\u00f3ra w niemal po\u0142owie przypadk\u00f3w rozpoczyna si\u0119 w pierwszym p\u00f3\u0142roczu \u017cycia dziecka. Szacuje si\u0119, \u017ce do pierwszych urodzin objawy AZS mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 nawet u 70-80% dzieci<\/strong>. Z wiekiem ryzyko zachorowania na atopowe zapalenie sk\u00f3ry powoli maleje i w wieku okresie mi\u0119dzy 6-20. rokiem \u017cycia wynosi ju\u017c tylko 10%. Co wa\u017cne, w wieku dojrzewania oraz dojrza\u0142o\u015bci na atopowe zapalenie sk\u00f3ry cz\u0119\u015bciej cierpi\u0105 kobiety.<\/p>\n\n\n\n

Atopowe zapalenie sk\u00f3ry mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 w ka\u017cdym wieku<\/strong> i ust\u0105pi\u0107 samoistnie lub wyst\u0119powa\u0107 przez ca\u0142e \u017cycie z charakterystycznymi okresami z\u0142agodzenia i oraz nast\u0119puj\u0105cym po nich okresie zaostrze\u0144 objaw\u00f3w. Objawy, charakter zmian sk\u00f3rnych oraz ich lokalizacja podzielone s\u0105 umownie na fazy odpowiadaj\u0105ce przedzia\u0142om wiekowym:<\/p>\n\n\n\n

Okres niemowl\u0119cy (od 6. miesi\u0105ca \u017cycia do dw\u00f3ch lat)<\/h2>\n\n\n\n

Sk\u00f3ra dzieci z racji odmiennej budowy od sk\u00f3ry doros\u0142ych jest znacznie bardziej podatna na podra\u017cnienie, wysuszenie i zaka\u017cenie.<\/p>\n\n\n

\n
\"niemowlak<\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Od zewn\u0105trz chroni j\u0105 cienki, nierozwini\u0119ty jeszcze w pe\u0142ni nask\u00f3rek, kt\u00f3ry nie stanowi wystarczaj\u0105co szczelnej bariery. Z jednej strony woda \u0142atwo z niego odparowuje, przez co sk\u00f3ra niemowl\u0105t \u0142atwiej ulega przesuszeniu, z drugiej natomiast strony substancje aktywne swobodniej przenikaj\u0105 przez cienki nask\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n

Ochronny p\u0142aszcz hydrolipidowy sk\u00f3ry dziecka dopiero si\u0119 formuje i charakteryzuje si\u0119 mniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 oraz ubo\u017cszym sk\u0142adem lipid\u00f3w. Neutralne pH sk\u00f3ry i upo\u015bledzona termoregulacja powoduj\u0105, \u017ce sk\u00f3ra niemowl\u0105t nie jest w stanie skutecznie broni\u0107 si\u0119 przed niekorzystnymi czynnikami zewn\u0119trznymi. Z drugiej strony, sk\u00f3ra dzieci i niemowl\u0105t jest g\u0142adka, mi\u0119kka, elastyczna i niezniszczona jeszcze przez dzia\u0142anie czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych, dlatego te\u017c wymaga szczeg\u00f3lnej opieki.<\/p>\n\n\n\n

Atopowe zapalenie sk\u00f3ry u dzieci i niemowl\u0105t<\/strong> charakteryzuje:<\/p>\n\n\n\n